Σάββατο 19.09.2020 | Εορτάζουν: Σαββάτιος, Σάββατος, Σαββάτης, Σαββατία, Σαββατίνα, Σαββάτα, Σαββάτη, Σαββάτω

Ο ρόλος της τυπικής εκπαίδευσης στην επιχειρηματικότητα

ΑΠΟΨΕΙΣ07.12.2019 | 2:14 μμ

Γράφει ο/η

newsroom

Γράφει ο/η newsroom

Όλοι οι σύγχρονοι έλληνες ερευνητές και μελετητές συμφωνούν ότι φαινόμενα όπως το brain drain, η πρόληψη της ανεργίας και του κοινωνικού αποκλεισμού, η ανίχνευση και δραστηριοποίηση ταλέντων, η εφαρμογή – διαχείριση και όχι μόνο η δημιουργία καινοτόμων ιδεών να αντιμετωπιστούν με συνδυασμό κατάλληλων οικονομικών και εκπαιδευτικών πολιτικών. Στο παρόν άρθρο θα αναφερθούμε στις εκπαιδευτικές πολιτικές και συγκεκριμένα στην αναγκαιότητα εισαγωγής της επιχειρηματικότητας στα προγράμματα σπουδών της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

 

Εισαγωγή

Δεδομένων των συνεχών αλλαγών στις εργασιακές συνθήκες, οι σημερινοί απόφοιτοι της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και αργότερα απόφοιτοι της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, καλούνται να σταδιοδρομήσουν σε ένα εντελώς νέο εργασιακό περιβάλλον, που χαρακτηρίζεται από έντονη αβεβαιότητα και περιορισμένες προοπτικές απασχόλησης στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Με αυτό το δεδομένο, η ανάπτυξη των δυνατοτήτων αυτοαπασχόλησης μέσω της ανάληψης καινοτόμων επιχειρηματικών δράσεων αποκτά καίρια σημασία για την ελληνική οικονομία ευρύτερα. Τονίζεται ότι η επιχειρηματικότητα δε σχετίζεται κατ’ ανάγκη με μαθήματα άμεσα συνδεδεμένα με την οικονομική επιστήμη, αλλά με εκπαιδευτικές διαδικασίες που αναδεικνύουν και ξεδιπλώνουν όλες τις πλευρές της δημιουργικότητας των μαθητών. Η επιχειρηματικότητα και η καινοτομία σε επίπεδο εκπαίδευσης δεν πρέπει να συνδέονται μονοσήμαντα με την έννοια του επιχειρηματικού – οικονομικού κέρδους, αλλά και με τη βαθύτερη ανθρώπινη ανάγκη της ανάδειξης της ατομικότητας και της προσωπικής ολοκλήρωσης των ατόμων.

 

Σύγχρονες τάσεις της εκπαίδευσης για την επιχειρηματικότητα

Έρευνες για την εκπαίδευση που αφορά την επιχειρηματικότητα και την καλλιέργεια επιχειρηματικού πνεύματος, αναφέρουν ότι ο στόχος της εκπαίδευσης για την επιχειρηματικότητα διαφοροποιείται από την εκπαίδευση για τη διοίκηση επιχειρήσεων». Η διαδικασία δημιουργίας μιας επιχείρησης συνιστά διαφορετική δραστηριότητα από τη διαδικασία διοίκησης της επιχείρησης.  Η εκπαίδευση που αφορά την επιχειρηματικότητα πρέπει να εστιάζει στη φύση του ζητήματος της δημιουργίας μιας επιχείρησης. Για αυτόν τον λόγο, πρέπει να περιλαμβάνει σειρές μαθημάτων οικοδόμησης ή/και ενίσχυσης ικανοτήτων, διαπραγμάτευσης, ηγεσίας, ανάπτυξης νέων προϊόντων, δημιουργικής σκέψης και έκθεσης στην τεχνολογική καινοτομία.

Η επιχειρηματικότητα αναφέρεται στην ικανότητα ενός ατόμου να μετατρέπει τις ιδέες του σε πράξη. Περιλαμβάνει τη δημιουργικότητα, την καινοτομία και την ανάληψη κινδύνων, καθώς και την ικανότητα σχεδιασμού και διαχείρισης έργων για την επίτευξη των στόχων. Προκειμένου να εφαρμοστεί με επιτυχία ο στρατηγικός στόχος της σημερινής κυβέρνησης για την ανάπτυξη και την απασχόληση, χρειάζεται να τονωθεί το επιχειρηματικό πνεύμα των μαθητών, ώστε να υιοθετήσουν μια κουλτούρα πιο φιλική προς την επιχειρηματικότητα και την ανάπτυξη μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. Ο σημαντικός ρόλος της εκπαίδευσης για την προώθηση επιχειρηματικής στάσης και συμπεριφοράς, ξεκινώντας από τα πρώιμα στάδια της εκπαιδευτικής ζωής, έχει αναγνωριστεί πλέον σε διεθνές επίπεδο.

 

Η εκπαίδευση που αφορά επιχειρηματικότητα λαμβάνει χώρα σε όλες τις βαθμίδες της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, ενώ συνεχίζεται και στα χρόνια μετά την ολοκλήρωσή της, σ’ ένα πλαίσιο δια βίου μάθησης. Σε κάθε εκπαιδευτική βαθμίδα, στην πρωτοβάθμια, στη δευτεροβάθμια και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, αντιστοιχούν και διαφορετικά εκπαιδευτικά προγράμματα με εναλλακτικό αντικείμενο. Στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, βασικός στόχος της επιχειρηματικής εκπαίδευσης είναι η συνειδητοποίηση της επιχειρηματικής επιλογής ως επαγγελματικής, καθώς και του ρόλου που διαδραματίζει η επιχειρηματικότητα στον οικονομικό κύκλο, ενώ στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, στόχος της επιχειρηματικής εκπαίδευσης είναι η εμφύσηση συγκεκριμένων επιχειρηματικών δεξιοτήτων και αντίστοιχης κινητοποίησης. Τέλος, στην ανώτερη εκπαίδευση ο στόχος αφορά πλέον την παροχή κατάλληλης και εξειδικευμένης επιστημονικής γνώσης, με παράλληλη ανάπτυξη των επαγγελματικών δεξιοτήτων που έχουν αποκτηθεί κατά το προηγούμενο χρονικό διάστημα.

Η επιχειρηματική εκπαίδευση πρέπει να βασίζεται στην ανάπτυξη της έννοιας της πολυπλοκότητας, μέσω της ευαισθητοποίησης για την εφαρμογή των επιχειρηματικών δεξιοτήτων σε πρακτικό επίπεδο, ενώ υποστηρίζεται πως στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση η έμφαση του εκπαιδευτικού προγράμματος πρέπει να δίνεται στην αντίληψη των επιχειρηματικών ευκαιριών στα πρώτα τρία χρόνια, ενώ στα υπόλοιπα τρία στη διδασκαλία συγκεκριμένων διαχειριστικών ικανοτήτων και επιχειρηματικών δεξιοτήτων. Όπως καθίσταται προφανές από τα παραπάνω, σημαντικό στοιχείο της επιχειρηματικής εκπαίδευσης είναι ο χρόνος, καθώς αυτή πρέπει να ξεκινάει σε μικρή ηλικία, ώστε να καθίσταται αποτελεσματική και να πλαισιώνει την πρακτική κατάρτιση στο ανώτερο επίπεδο της εκπαίδευσης. Σύμφωνα με τη θεώρηση αυτή, η εκπαίδευση στην επιχειρηματικότητα βασίζεται σε δύο κεντρικούς άξονες, οι οποίοι συμβαδίζουν με τη χρονική ανάπτυξη της εκπαιδευτικής διαδικασίας, την ευαισθητοποίηση και την ετοιμότητα.

Η εκπαίδευση στην επιχειρηματικότητα κατά τη διάρκεια της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, κατά τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη, βασίζεται σε δύο κυρίαρχα εκπαιδευτικά μοντέλα, από τα οποία το πρώτο αναφέρεται σε διάφορες μεθόδους μεταφοράς γνώσεων και εμπειρίας σχετικά με την επιχειρηματικότητα, όπως είναι οι διαλέξεις, οι μελέτες περίπτωσης και τα σχέδια σκοπιμότητας, και το δεύτερο στη δημιουργία επιχειρηματικών δικτύων, με σκοπό την ανάδειξη και την εμφύσηση εκείνων των ικανοτήτων στους μαθητές που είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη κατάλληλης επιχειρηματικής συμπεριφοράς

 

Μαθησιακή διαδικασία και επιχειρηματική εκπαίδευση

Καθώς η επιχειρηματικότητα συνδέεται με την απόκτηση ικανοτήτων και δεξιοτήτων, όπως είναι η δημιουργικότητα, η πρωτοβουλία και η ανεξαρτησία, η επιχειρηματική εκπαίδευση είναι προτιμότερο να διδάσκεται μ’ έναν ενεργό και βιωματικό τρόπο, ο οποίος ενθαρρύνει τα άτομα να σκέφτονται και να πράττουν επιχειρηματικά. Μ’ αυτόν τον τρόπο, η επιχειρηματικότητα μπορεί να διδάσκεται με έμμεσο και άμεσο τρόπο, δηλαδή με την εφαρμογή πρακτικών διαδικασιών παράλληλα με την εκπόνηση και την παρακολούθηση ειδικά σχεδιασμένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων για την ανάπτυξη επιχειρηματικών δεξιοτήτων. Είναι σημαντικό τα άτομα που ακολουθούν ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα επιχειρηματικότητας να αντιλαμβάνονται τις πραγματικές της διαστάσεις σε ένα εμπειρικό πλαίσιο, παρά μέσω συμβατικών μεθόδων, και, έτσι, οι παιδαγωγικές πρακτικές πρέπει να ενθαρρύνουν τη μάθηση μέσα από την πράξη και την εμπειρία, τη διεύρυνση των υπαρχόντων προτύπων και την αλληλεπίδραση με το κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον.

Επιπλέον, οι επιχειρηματικές δεξιότητες στο πλαίσιο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης μπορούν να διδαχθούν μέσω συμπεριφορικών προσομοιώσεων, μέσω των οποίων συνδέονται οι εκπαιδευτικοί στόχοι με τους ρόλους και τις διαστάσεις της επιχειρηματικότητας. Μία από τις αποτελεσματικότερες μεθόδους διδασκαλίας της επιχειρηματικότητας είναι η δημιουργία εικονικών επιχειρήσεων, στο πλαίσιο της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Με τον τρόπο αυτό, οι μαθητές έρχονται σε μία αρχική επαφή με την οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα των επιχειρήσεων. Μέσω των εικονικών επιχειρήσεων προσφέρεται η δυνατότητα στους μαθητές να δημιουργούν, να βλέπουν τις ευκαιρίες όταν οι άλλοι βλέπουν το ακατόρθωτο και το χάος, να κοινωνικοποιούνται σε ομάδες ικανοποιώντας τις δικές τους ικανότητες και αναγνωρίζοντας τα ταλέντα των άλλων, να γνωρίζουν και να εκφράζουν τον τρόπο που θα ενεργήσουν ιδιαίτερα στις δύσκολες περιπτώσεις και εν τέλει να εργάζονται έξυπνα.

Ταυτόχρονα, τα εκπαιδευτικά προγράμματα επιχειρηματικότητας και η δημιουργία εικονικών επιχειρήσεων καλλιεργούν στους μαθητές δεξιότητες και στάσεις, όπως η αυτογνωσία, η κριτική σκέψη, η δυνατότητα της επιλογής, η ανάληψη πρωτοβουλιών, η επικοινωνία, η προσαρμοστικότητα, η λήψη αποφάσεων, η διαχείριση χρόνου, η γρήγορη αντίδραση σε προκλήσεις και η συνεργασία. Τέτοιες εκπαιδευτικές πρακτικές οδηγούν τους μαθητές σε μετασχηματισμό οπτικής για τις προοπτικές απασχόλησης, επαναπλαισίωσης νοητικών συνηθειών σχετικά με τις δυνατότητες αυτοαπασχόλησης και ανάπτυξης της κριτικής ικανότητάς τους..

 

Αντί επιλόγου

Η επιχειρηματική εκπαίδευση περιλαμβάνει μία δέσμη εκπαιδευτικών παρεμβάσεων με στόχο τη γενικότερη ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων που προωθούν και ενισχύουν το επιχειρηματικό πνεύμα. Ως τέτοιου είδους δεξιότητες και ικανότητες, καθώς στις μέρες μας η επιχειρηματικότητα εκδηλώνεται ως έκφραση δημιουργικότητας και ανεξαρτησίας, αναγνωρίζονται η ικανότητα λήψης αποφάσεων, η διορατικότητα, η πρωτοβουλία, η διαχείριση του κινδύνου, η ευελιξία και η προσαρμοστικότητα, η αναγνώριση και η αξιοποίηση ευκαιριών, η ομαδική εργασία και η υπευθυνότητα. Η επιχειρηματική εκπαίδευση δεν αντανακλά αποκλειστικά την πληροφόρηση ή την επαγγελματική καθοδήγηση αλλά συνιστά μία συνεχή διαδικασία ανάπτυξης χαρακτηριστικών της προσωπικότητας του ατόμου, με σκοπό την απόκτηση ικανοτήτων δημιουργικής κινητοποίησης, διαχείρισης της αβεβαιότητας, επιστημονικής κατάρτισης και αντίληψης της αποτελεσματικότητας.

Στρατηγικός στόχος, λοιπόν, του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων θα πρέπει να είναι η καλλιέργεια της επιχειρηματικής «κουλτούρας» των μαθητών, που φοιτούν στην πρωτοβάθμια και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ώστε να γίνουν σταδιακά ικανοί να στοχάζονται με τον κριτικό αυτοδύναμο τρόπο που προσιδιάζει στον χειραφετημένο άνθρωπο, προκειμένου να ενισχυθεί μία φιλοσοφία ενθάρρυνσης της καινοτομίας και της νεανικής επιχειρηματικότητας.

 

Κατσίκας Νικόλαος

Εκπαιδευτικός, Διευθυντής 1ου ΣΔΕ Τρικάλων

Η ΕΡΕΥΝΑσχολιάστε εδώ

Η διεύθυνση του email σας δεν θα δημοσιευθεί.

Η ΕΡΕΥΝΑδιαβάστε επίσης
Η φρέσκια γεύση που δίνετε στην ημέρα σας... Nature Spot e-shop